Deel 3 : Het Eilandje wordt deel van de culturele metropool

Uiteindelijk is hier dan toch deel 3 van mijn reeks 'De facelift van het Eilandje' met enige vertraging wel te verstaan. Twee maanden later dan aangekondigd, wel ruim te laat moet ik toegeven. Voor een echte journalist zou dat eigenlijk al niet meer mogen. Het woord deadline wordt steeds relatiever bij mij. Tot zover mijn excuses, nu het Eilandje.

Het heeft er lange tijd naar uitgezien dat het Eilandje een moderne zakenbuurt zou worden met daarin vele havenbedrijven gevestigd. Maar omwille van het tekort aan woongebied en recreatiezone in de stad Antwerpen, heeft het stadsbestuur kort na de eeuwwisseling eenzijdig beslist om volop de kaart van de heropleving te kiezen. De lage vastgoedprijzen van de buurt lagen al langer op de radar van geïnteresseerde investeerders die eindelijk hun grootse bouwplannen konden uitvoeren. De keuze viel hierbij niet op de verwachte logistieke en economische uitbreiding maar vreemd genoeg op wooncomfort, culturele aangelegenheden en stadsverfraaiing.

Musea als het Scheepvaartmuseum en het Vleeshuis zijn momenteel nog gevestigd in erg oude gebouwen die intussen niet meer voldoen aan de normen van de Europese Unie. Om dit probleem op te lossen, werd er een plan opgesteld op één groot en modern museum op te richten waar al deze kunststukken konden worden ondergebracht. Dit alles overkoepelende museum moest het MAS (Museum aan de Stroom) worden. De bouw is nu volop aan de gang en verwacht wordt dat tegen 2010 alles af zal zijn.
Wat we nu zien is een grauw, vierkant, monumentaal gebouw dat meer weg heeft van een atoombunker uit de Tweede Wereldoorlog dan van een museumgebouw. Maar als in 2010 alles volgens plan verlopen is, zou het MAS een modern, roodgekleurd gebouw moeten worden dat trots over de jachthaven uitkijkt. Als we de mensen van het infopunt mogen geloven, dan wordt het een echt pronkstuk.

Het MAS is maar één enkel voorbeeld van de ingrijpende facelift die het Eilandje ondergaat. Aan de overzijde van het Willemdok zien we zo'n 50 meter aan rijhuizen die allemaal afgeschermd zijn met een aanplakbiljet met daarop de vermelding 'Verkocht'. De marmerwitte loften die we rechts daarvan zien doen me nu al aan Miami Beach denken. Toch geloof ik er sterk in dat deze prijzige woonblokken slechts een voorproefje zijn van wat nog moet komen. Nu staan er nog enkele oude woningen die nog dateren uit de 'marginalere jaren' van het Eilandje. Verwacht wordt dat zij tijdens de jaren die nu zullen volgen allemaal herbouwd zullen worden tot appartementsblokken en loften. Als ik in mijn fantasie vooruit probeer te kijken in de tijd (wat niet makkelijk is), zie ik hier een klein stukje Nice.
Maar omdat de eigen fantasie één van de minst betrouwbare bronnen is om je op te baseren, concentreer ik me liever op de realiteit. Die realiteit over de vernieuwde buurt zijn gemengde gevoelens. Wandelaars en mensen die zich komen ontspannen spreken van een aanwinst voor de stad. Het was tenslotte toch maar een verkrotte buurt die er miezerig bijstond.
Maar de oude bevolking die in vele gevallen al zo'n 20 à 30 jaar daar woont, is eerder bitter hierover. Zij zien de recente ontwikkelingen als een brutale breuk met het verleden en hun roots. Oorspronkelijke waarden als gezelligheid en verbondenheid worden beetje bij beetje verdrongen door de dikke portemonnee van het nieuwe publiek. Het wordt een wijk voor individuen die vooral oog heb voor het eigen gezinnetje, het eigen huisje en het eigen leventje. Het sociaal engagement en onderlinge verbondenheid verdwijnt hiermee uit de wijk alsof het er nooit heeft ingezeten. De meest gefrustreerden onder hen spreken spreken van 'één grote dikkenekkenbedoening'. Maar uiteindelijk zijn de meesten onder hen uiteindelijk wel tevreden met de som geld die ze nog voor hun krot gekregen hebben.
Ergens moeten deze mensen ook wel begrepen worden. De oude, vertrouwde omgeving wordt zomaar omgetoverd tot een elitewijk waar ze niet thuishoren en enkel vol verwondering naar kunnen staren. Als dit ook nog eens gepaard gaat met nostalgische gevoelens dan is het een harde noot om te kraken.

Als voor-en tegenstanders nu allemaal hun zegje gehad hebben, kunnen we ook eens bekijken of het algemeen belang hiervan gediend wordt. Eerst en vooral is het een ongeremd prestigeproject en je mag er zeker van zijn dat de renovatiewerken allemaal mooi betaald zullen worden met het geld van de eerlijke belastingbetaler. Daarom is het best wenselijk dat er ook een terugverdieneffect aan verbonden is dat wat meer inhoudt dan de onroerende voorheffing die de nieuwe bewoners aan het stadsbestuur zullen betalen. Het creëeren van nieuwe jobs bijvoorbeeld zou economisch meer dan een duw in de rug betekenen. De vraag blijft uiteraard in hoeverre dit mogelijk zal zijn in een woonwijk. Mocht economische expansie echt het hoofddoel geweest zijn, dan had het stadsbestuur er ongetwijfeld wel een zakenbuurt van gemaakt. Het interessante is echter dat men hier drie vliegen in één klap willen slagen. Namelijk een nieuw cultureel uithangbord én een woonwijk én werkgelegenheid. Hoewel van nieuwe werkgelegenheid nog niet overdreven veel te bespeuren valt, lijkt het wel te kunnen lukken op lange termijn. In theorie is het alvast erg simpel : ergens waar veel geld bijeen zit, zal er ook gemakkelijk privé-initiatief uit de bus komen. Privé-initiatief vraagt naar arbeiderskrachten en die vragen op hun beurt naar inkomen om te consumeren. Als de bal op deze aan het rollen kan komen, zal het alleen maar ten goede komen aan het welvaartsniveau van de Antwerpenaren.
Inmiddels zijn er al uitgebreide plannen voor een bioscoop, een fitnesscentrum en zelfs een overdekte markt die permanent werkt. Á la Barcelona zeg maar. Als het Eilandje dan geen aanwinst is voor de stad Antwerpen is, dan weet ik het ook niet meer.

Villa des Roses

De klemtoon van mijn videoreportage zal liggen op ontspanning. Ik heb daarvoor 2 culturele items gekozen (Het MAS en het St. Felixpakhuis) die flink wat aandacht verdienen. Toch is het ook niet de bedoeling dat het een cultuurwandeling wordt. Daarom heb ik ook enkele beelden genomen die wat luchtiger ogen. Een kort restaurantbezoekje leek me alleszins een goed element van afwisseling. Hierbij is de keuze gevallen op de Villa des Roses. Net zoals het Pomphuis, is Villa des Roses ook een kwaliteitsrestaurant met een prijzige menukaart. Toch vind ik dat er grote verschillen zijn tussen de twee. Villa des Roses is een klein, gezellig restaurant gebouwd in provençaalse stijl. Het is een vierkant huis waarbij de lichtkleurige muren in contrast staan met de fel oranje kleur van de pannen op het puntdak. Het meest indrukwekkende deel van het restaurant is het tuinterras. De bezoeker kan daar plaatsnemen onder een natuurlijk begroeid dak van een speciale boomsoort. Uiteraard is er binnenin het restaurant ook eetruimte.
Nog voor de provençaalse invloeden werden toegevoegd, bestond het restaurant al. Omwille van de praktische ligging werd het destijds vooral bezocht door havenpersoneel. Aan de achterzijde van het gebouw lag toen een kleine weide die vol met rozen stond. Het restaurant werd daarom 'Villa des Roses' genoemd, ook aan de hand van de roman van Willem Elschot. Later werd het restaurant overgenomen en kreeg het definitief de naam 'Villa des Roses en de bijbehorende provençaalse invulling. Het is zeker het bezoeken waard en anders dan het Pomphuis heeft het geen elitair karakter. Het staat open voor iedereen.

het besteilandje

Ik kon jammer genoeg niet meer verder werken op mijn oude blog van het Eilandje. Daarom heb ik onder de originele naam "Het Besteilandje" een nieuwe blog aangemaakt zodat ik mijn resterende teksten toch nog kon posten.
Welkom op het Besteilandje!